Khi chó 'hư' là lúc chó bệnh: Một góc nhìn thấu hiểu hơn
Bạn có bao giờ cảm thấy bất lực khi chú chó ngoan ngoãn của mình bỗng dưng 'dở chứng'? Gầm gừ vô cớ, đi vệ sinh bừa bãi, hay phá phách đồ đạc dù đã được huấn luyện kỹ càng. Trước khi vội vàng la mắng hay áp dụng các biện pháp kỷ luật, hãy dừng lại một chút. Rất có thể, những hành vi bất thường đó không phải là 'hư', mà là tiếng kêu cứu, một dấu hiệu cho thấy chúng đang gặp vấn đề về sức khỏe. Việc phân biệt giữa vấn đề hành vi và dấu hiệu bệnh lý tiềm ẩn là cực kỳ quan trọng để chăm sóc người bạn bốn chân của chúng ta một cách tốt nhất.
Tại sao việc phân biệt lại quan trọng?
Nhầm lẫn giữa hành vi và bệnh tật có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Nếu bạn cố gắng 'huấn luyện' một chú chó đang đau đớn, bạn không chỉ thất bại mà còn làm tình hình tồi tệ hơn, gây stress và phá vỡ mối liên kết giữa bạn và thú cưng. Ngược lại, việc phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh lý thông qua những thay đổi hành vi có thể giúp cứu sống chú chó của bạn, giúp việc điều trị hiệu quả và ít tốn kém hơn.
Những thay đổi hành vi đột ngột có thể là dấu hiệu bệnh lý
Dưới đây là danh sách các hành vi 'hư' phổ biến mà bạn cần hết sức lưu ý, vì chúng có thể bắt nguồn từ các vấn đề y tế:
- 1. Hung dữ hoặc cáu kỉnh đột ngột: Một chú chó hiền lành bỗng trở nên gầm gừ, cắn hoặc né tránh khi được chạm vào có thể đang bị đau. Đau đớn ở chó là nguyên nhân hàng đầu gây ra sự hung dữ. Các bệnh lý có thể bao gồm: viêm khớp, các vấn đề về răng miệng, chấn thương bên trong, hoặc các bệnh về thần kinh.
- 2. Đi vệ sinh không đúng chỗ: Nếu chú chó đã thành thục việc đi vệ sinh đúng chỗ bỗng dưng đi bậy ra nhà, đừng vội cho rằng chúng đang 'trả thù'. Đây là dấu hiệu kinh điển của nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI), sỏi thận, bệnh tiểu đường, các vấn đề về thận, hoặc chứng mất kiểm soát do tuổi già.
- 3. Thay đổi thói quen ăn uống: Việc chó bỏ ăn, chán ăn có thể là dấu hiệu của bệnh răng miệng, đau dạ dày, hoặc nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác. Ngược lại, nếu chó ăn nhiều bất thường nhưng vẫn sụt cân, đó có thể là triệu chứng của bệnh tiểu đường hoặc các vấn đề về tuyến giáp.
- 4. Lờ đờ, mệt mỏi, không muốn vận động: Sự sụt giảm năng lượng đột ngột không phải lúc nào cũng do lười biếng. Chó mệt mỏi, không còn hứng thú với việc đi dạo hay chơi đùa có thể đang mắc bệnh tim, thiếu máu, nhiễm trùng, hoặc đau do viêm khớp.
- 5. Liếm láp quá mức hoặc tự cắn vào cơ thể: Hành động chó liếm chân hoặc một bộ phận nào đó liên tục thường là dấu hiệu của dị ứng ở chó, nhiễm nấm, có bọ chét, ve, hoặc chúng đang cảm thấy đau hay ngứa ngáy ở khu vực đó.
- 6. Sủa, rên rỉ hoặc tru nhiều hơn bình thường: Chó sủa nhiều bất thường hoặc phát ra những âm thanh lạ có thể là cách chúng thể hiện sự đau đớn, lo lắng. Ở chó già, đây cũng có thể là dấu hiệu của hội chứng rối loạn chức năng nhận thức (CDS), mất thính giác hoặc thị lực.
Vậy khi nào là vấn đề hành vi thuần túy?
Không phải tất cả các hành vi xấu đều do bệnh tật. Các vấn đề hành vi thuần túy thường liên quan đến các yếu tố tâm lý và môi trường, chẳng hạn như:
- Sự lo lắng khi xa cách (Separation Anxiety): Chó phá hoại, sủa hoặc đi vệ sinh bậy chỉ khi ở một mình.
- Thiếu kích thích: Một chú chó buồn chán, không được vận động đủ có thể đào bới, nhai phá đồ đạc để giải tỏa năng lượng.
- Thay đổi môi trường: Chuyển nhà, có thêm thành viên mới (người hoặc vật nuôi) có thể gây stress và dẫn đến thay đổi hành vi.
- Huấn luyện chưa nhất quán: Các quy tắc không rõ ràng hoặc không được áp dụng nhất quán trong gia đình.
Điểm khác biệt chính là các vấn đề hành vi thường có một 'tác nhân' có thể xác định được và không đi kèm với các triệu chứng thể chất khác như nôn mửa, tiêu chảy, sụt cân...
Bạn nên làm gì? - Các bước hành động
Khi nhận thấy sự thay đổi hành vi ở chó cưng, hãy thực hiện theo các bước sau:
- Bước 1: Quan sát và ghi chép. Ghi lại chi tiết hành vi bất thường là gì, nó bắt đầu khi nào, tần suất ra sao, và có bất kỳ triệu chứng thể chất nào khác không.
- Bước 2: Đưa đến Bác sĩ Thú y. Đây là bước quan trọng nhất. Hãy loại trừ tất cả các nguyên nhân y tế trước tiên. Một cuộc kiểm tra sức khỏe toàn diện, bao gồm cả xét nghiệm máu, có thể giúp phát hiện các bệnh lý tiềm ẩn.
- Bước 3: Tham khảo chuyên gia. Nếu bác sĩ thú y đã xác nhận chú chó của bạn hoàn toàn khỏe mạnh, lúc này bạn nên tìm đến một chuyên gia huấn luyện hoặc chuyên gia về hành vi động vật để giải quyết các vấn đề tâm lý.
Kết luận
Trở thành một người chủ nuôi chó có trách nhiệm đồng nghĩa với việc trở thành một người quan sát tinh ý. Thay vì tức giận, hãy xem những hành vi 'hư' như một hình thức giao tiếp. Chú chó của bạn có thể đang cố nói với bạn điều gì đó quan trọng về sức khỏe của chúng. Bằng cách ưu tiên kiểm tra y tế trước tiên, bạn không chỉ thể hiện tình yêu thương mà còn đảm bảo người bạn đồng hành của mình có một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc.
